Historia Bolesława Śmiałego według Cherezińskiej. Poleca Robert z Wiktorskiej

Historii Polski nigdy dość. Zwłaszcza opowiedzianej w tak ciekawy sposób, jak robi to Elżbieta Cherezińska w powieści pt. „Szczodry” o Bolesławie Śmiałym.  

Jacy byli nasi królowie? Bo przecież nie chodzi tym razem o to, jakie bitwy wygrywali. Historię Polski znamy zwykle jako ciąg politycznych lub wojennych zdarzeń, a przecież i wtedy przywódcy (królowie) byli po prostu ludźmi. Jakie tajemnice skrywa historia Bolesława Śmiałego, zwanego też z Szczodrym? Jaką rolę w jego życiu Z książki Elżbiety Cherezińskiej można się tego wszystkiego dowiedzieć. „Warto przeczytać!” – podkreśla Robert Radzik, bibliotekarz z Czytelni Naukowej nr IV przy ul. Wiktorskiej 10.

Robert z Wiktorskiej poleca powieści historyczne

W recenzji powieści Elżbiety Cherezińskiej pt. „Szczodry” Robert Radzik pisze:

„Z zainteresowaniem przeczytałem najnowszą dwutomową powieść Elżbiety Cherezińskiej, poświęconej osobie i czasom Bolesława Śmiałego, który zasłynął także jako „Szczodry”. To właśnie temu władcy ówczesne państwo Piastów zawdzięczało ponowny awans do rangi królestwa, poprzez koronację Bolesława II w grudniu 1076 roku. Był trzecim, historycznym królem Polski, a na następną tego rodzaju uroczystość państwo polskie musiało czekać… ponad dwa stulecia! Aż do czerwca 1295 roku.

Nie ukrywam, że powieściowego Bolesława Śmiałego według Cherezińskiej porównywałem do portretu władcy stworzonego kilkadziesiąt lat wcześniej przez Karola Bunscha w pasjonującej powieści historycznej (również dwutomowej!), pt. „Imiennik”.  U Cherezińskiej Bolesław jawi się jako wybitny gracz polityczny i to w skali europejskiej. Zgodnie z prawdą historyczną był »twórcą królów« ówczesnych Węgier, a także Rusi Kijowskiej. Jego intrygi i zakulisowa dyplomacja skutecznie paraliżowały politycznie ówczesnego władcę Czech oraz cesarza Niemiec Henryka IV. Zawarł nieformalny sojusz polityczny z nowym papieżem-reformatorem Grzegorzem VII i sięgnął po koronę, pieczętując w ten sposób pozycję swojego państwa w ówczesnej Europy. Powieściowy Bolesław Śmiały pióra Elżbiety Cherezińskiej to bardziej polityk aniżeli dowódca wojskowy, który swoją ulubioną grę w szachy skutecznie przekłada na ówczesną grę polityczną, przewidując ruchy przeciwników oraz skutecznie ich zwalczając. Przypomina XV-wiecznego króla francuskiego, Ludwika XI, którego biograf Paul Murray Kendall porównał do politycznego pająka, umiejącego długo i niestrudzenie tkać sieci, w które wpadali jego rywale...

Również literacki portret Bolesława Śmiałego stworzony przez Karola Bunscha to obraz człowieka wybitnego, a nawet ocierającego się o genialność. Osiągając wyżyny władzy i potęgi w postaci korony, poprzez własną dumę graniczącą z pychą i megalomanią, spowodował swój spektakularny upadek, tracąc rozsądek i w imię urażonej dumy popełniając kolejne błędy. I tak powoli dochodzimy do »tej sprawy«, jak to określiła autorka najnowszej powieści o Bolesławie II.

»Ta sprawa« to konflikt biskupa krakowskiego Stanisława ze Szczepanowa z królem Bolesławem. Spór, który skończył się tragiczną śmiercią duchownego i zapoczątkował lawinę wydarzeń, która zakończyła się wygnaniem króla z kraju i upadkiem monarchy.

Tajemnice Bolesława Śmiałego wciąż nieodkryte

Konflikt króla z biskupem, jego tło i przyczyny oraz okoliczności upadku i śmierci Bolesława Śmiałego są nadal jednym z najbardziej tajemniczych i do końca nieznanych epizodów w dziejach Polski. Najstarsze zapiski z »Kroniki« Galla Anonima są dość oszczędne w szczegółach, tak jakby pierwszy kronikarz dziejów Polski zachowywał swoistą zmowę milczenia w tej sprawie. Zapewne wiedział o niej wystarczająco dużo, ale ze względu na funkcję nauczyciela Bolesława Krzywoustego nie opisał szczegółowo faktów. Następny kronikarz, Wincenty Kadłubek swoje dzieło rozpoczął pod koniec XII wieku i nie wiadomo, czy opisując konflikt króla z biskupem i późniejszy upadek Bolesława, korzystał jedynie przekazów ustnych – mogły one bowiem przez ponad 100 lat dzielących obie epoki przybrać fantastyczne kształty – czy też opierał się na zaginionych źródłach pisanych.

Poczynając od XIX wieku, kilka pokoleń historyków próbowało opisać ów dramat i okoliczności mu towarzyszące oraz ich konsekwencje, ale wobec braku niepodważalnych dowodów historycznych do dnia dzisiejszego zdani jesteśmy na przypuszczenia i hipotezy. Elżbieta Cherezińska w powieści »Śmiały« oraz »Szczodry« zaproponowała  własną interpretację  życia i tragicznego końca Bolesława II, umiejętnie dodając wątek pogańsko-starosłowiański, co nadaje powieści rys pewnego nowatorstwa i oryginalności. Tym wszystkim, którzy w przeszłości przeczytali powieści Bunscha oraz są miłośnikami niejasnych epizodów historii, polecam obie książki Cherezińskiej”. 

• Elżbieta Cherezińska, Szczodry, cykl: Bolesław II (tom 2), wyd. Zysk i S-ka 2025 Wypożycz książkę
• Elżbieta Cherezińska, Śmiały, cykl: Bolesław II (tom 1), wyd. Zysk i S-ka 2025 Wypożycz książkę
• Karol Bunsch, Śladem pradziada, cykl: Imiennik (tom 1), wyd. Wydawnictwo Capital 2024 Wypożycz książkę
• Karol Bunsch, Miecz i pastorał, cykl: Imiennik (tom 2), wyd. Wydawnictwo Capital 2024 Wypożycz książkę

Czujecie się zachęceni do lektury, prawda?